به همّت نصرت اللّه فروهر تصحيح و منتشر شده يكى ديگر از متون مفيد و سودمند مربوط به پادشاهى اوزن حسن و پسرش سلطان يعقوب است كه نويسنده در آن به گرد آورى منشآت ديوانيان پرداخته . تاريخ عالم‌آراى امينى نوشتهء فضل اللّه بن روزبهان نيز يكى از منابع مهم تاريخى و ادبى زبان فارسى محسوب مىشود كه نويسنده به عنوان وقايع نگار دربار سلطان يعقوب در اين اثر رويدادهاى دوران انحطاط تيموريان هرات و ظهور صفويان را به رشتهء تحرير در آورده است . اين كتاب بسيارى از فعاليتهاى سياسى و اجتماعى شيخ حيدر و شيخ جنيد را در كسب قدرت آشكار مىكند و نيز بررسى آن به بسيارى از پرسشهاى تاريخى ، اجتماعى و سياسى واپسين سالهاى شاهان آق قوينلو و دوران اقتدار شاهان صفوى پاسخ مىدهد « 1 » . سرگذشت فضل اللّه بن روزبهان و خاندان او نام نويسنده همانسان كه در تأليفات او آمده ، فضل اللّه بن روزبهان اصفهانى است كه در زمان خود به « خواجه ملا » و « خواجه مولانا » معروف شده و در شعر ، « امين » تخلّص داشته است « 2 » . فضل اللّه ، مردى پر سفر ، درس خوانده و فاضل بوده كه متأسفانه مقام علمى و نيز آثار او در ايران به درستى مورد توجّه قرار نگرفته است . او روزگار جوانى را در دربار شاهان آق قوينلو گذرانيد و پس از تسلّط شاه اسماعيل صفوى بر ايران ( 907 / 1520 ) به سبب روش تندى كه در برخورد با شيعيان صفوى پيش گرفته بود ، از ترس به دربار محمّد خان شيبانى پناه برد و ناگزير واپسين سالهاى زندگى را در ماوراء النهر به سر برد .

--> ( 1 ) . ايران و جهان ، از مغول تا قاجار ، 109 - 115 ؛ تاريخ سياسى و اجتماعى ايران ، 5 - 20 ؛ تحفهء سامى ، 23 ، 24 ؛ تشكيل دولت ملى در ايران ، 1 - 12 ؛ روزگاران ، ج 3 / 318 - 339 ؛ تاريخ تيموريان و تركمانان ، 273 - 292 . ( 2 ) . عالم‌آراى امينى ، 64 ؛ سلوك الملوك ، 48 ، 107 ؛ احسن التواريخ ، چ بارودا ، 174 ؛ وقايع السنين ، 453 ؛ خلد برين ، 317 ؛ مهمان نامهء بخارا ، 356 .